Joan de Ruijter, docent Filosofie & Nederlands op het 4e Gymnasium
‘Onderwijs maak je met leerlingen’
Ik geef al zeventien jaar les binnen Esprit Scholen en sta voor de klas op het 4e Gymnasium. Onderwijs is voor mij niet iets wat je doet als docent of schoolleider, maar iets wat je maakt mét leerlingen. Ik probeer altijd veel van leerlingen te leren door veel uit hen te halen. Dat doe ik door ruimte te geven aan het gesprek en echt door te vragen. Binnen het 4e Gymnasium geef ik filosofie en Nederlands, en juist filosofie is voor mij een vak waarin je leerlingen heel vrij kunt laten bevragen wat voor hen waardevol is.
Balans maakt gelukkiger
Duurzaamheid past voor mij bij burgerschap: een volledig mens worden, solidariteit tonen en oog hebben voor je omgeving. In de kern ga ik terug naar een klassieke levensvraag: hoe bereik je geluk? Hoe leef je volgens deugdetische kernwaarden, rekening houdend met de natuur en de lange termijn? Onderzoek laat keer op keer zien dat geld alleen ons niet gelukkig maakt, maar leven vanuit je waarden wel. In mijn filosofielessen vraag ik daarom door: waarom wil je rijk worden? Welke voorwaarden koppel je onbewust aan geluk? Dan blijkt bijna altijd dat gezondheid, vrienden en familie op één en twee staan. Voorwaarden die leerlingen niet altijd meteen zien, maar die ze vaak wel diep vanbinnen voelen. Gezondheid betekent schonere lucht, water en meer groen.
Activistischer binnen mijn werk
Drie jaar geleden stond ik bij een A12-blokkade en vroeg mezelf af: kan ik in mijn werk ook activistisch zijn? Sindsdien organiseer ik excursies voor leerlingen, zoals naar Tata Steel en het Westelijk Havengebied in Amsterdam. Daarbij laat ik verschillende perspectieven zien, zodat de kinderen hun eigen mening kunnen vormen. Zo zien ze hoe industrieën met elkaar verweven zijn en hoe duurzame keuzes gemaakt kunnen worden. Daarnaast ben ik aangesloten bij het duurzame docentennetwerk, waar ik collega’s met dezelfde idealen ontmoet. Samen bedenken we projecten en wisselen ervaringen uit, waardoor we als docenten echt impact kunnen hebben, in de klas, in de school en daarbuiten. Het mooie van Esprit Scholen is dat er ruimte is om initiatieven uit te proberen en ideeën van leerlingen en docenten serieus genomen worden. Zo ontstaat een omgeving waarin leren, duurzaamheid en betrokkenheid samenkomen.